مشكلات واگذاري دو شغل به يك نفر و يك شغل به دو نفر

خواجه نظام الملك طوسي

پادشاهان بيدار و وزيران هشيار، به همه روزگار، هرگز دو شغل يك نفر را نفرموده‌اند و يك شغل دو مرد را، تا كارهاي ايشان بنظام و با رونق بودي. از بهر آنكه آن را كه چون دو شغل فرمايند، هميشه از اين دو شغل يكي بر خلل باشد و باتقصير، از جهت آنكه اگر مرد در اين شغل بواجب قيام كند {...} در آن ديگر شغل خلل و تقصير افتد و اگر در آن شغل بواجب قيام كند و اهتمامي نمايد، در اين شغل به همه حال تقصير و خلل راه يابد. و چون نيك نگاه كني هر آنكس كه او دو شغل دارد همواره هر دو شغل بر خلل باشد و او مقصر و ملامت زده، و فرماينده متشكي و رنجوردل. و باز هر گاه كه دو مرد را يك شغل فرمايند، آن بدين افكند و اين بدان، هميشه آن كار ناكرده مانده و مثل زده‌اند در اين معني كه خانه بدو كدبانو نارفته بود و به دو كدخداي ويران. و هر دو كس هميشه در دل مي‌انديشند كه اگر من در اين كار بواجب رنج برم و تيمار دارم و نگذارم كه هيچ خلل يابد، خداوندگار ما چنان پندارد كه اين كفايت و هنر يار من است نه از اهتمام و كوشش و جدي من، و آن پيوسته همين انديشه كند. و چون بنگري مدام آن شغل بر خلل باشد. و اگر فرماينده گويد: "تيمار اين شغل چرا نداشتند و تقصير كردند؟ اين گويد: او تقصير كرده و بهانه بر او افكند و او گويد: همه تقصير اين كرد. و جرم بر اين نهد. چون به عقل واصل گردي نه جرم اينرا باشد نه آنرا، همه جرم آن كس را باشد كه دومرد رايك شغل فرمايد...

چند پيشگي؛ چند شغله بودن؛ خلل در انجام امور؛ مضرات واگذاري دو شغل به يك نفر

سياست نامه (سيرالملوك)