مقدمه دكتر ناصر ميرسپاسي

پيشگفتار

فصل اول: تاريخچه مديريت

تاريخچه‌اي از مديريت؛تعريف مديريت؛ وظايف؛ نقش‌هاي مدير؛ كارآيي و اثربخشي؛ بهره‌وري؛ ارتباط بين كارآيي، اثربخشي و بهره‌وري؛ سطوح مديريت؛ مهارت‌هاي مديران

فصل دوم: برنامه‌ريزي ـ تصميم‌گيري

برنامه‌ريزي؛ تعريف؛ هدف‌؛ اجزاء برنامه‌ريزي؛ ابعاد برنامه‌ريزي سازماني؛ سطح برنامه‌ريزي؛ چارچوب‌هاي زماني برنامه؛ قلمرو برنامه‌ريزي؛استمرار برنامه‌ريزي؛ مسئوليت برنامه‌ريزي؛ابزارهاي برنامه‌ريزي؛ تصميم‌گيري؛ تعريف تصميم‌گيري؛ ماهيت تصميم‌گيري مديريت؛ تصميمات برنامه‌ريزي شده؛ تصميمات برنامه‌ريزي نشده؛ شرايط اطمينان، شرايط عدم اطمينان و ريسك؛ فرآيند تصميم‌گيري

فصل سوم: سازماندهي

سازماندهي؛ فرآيند سازماندهي؛ ساختار سازماني؛ اهداف ساختار سازماني؛ سازمان رسمي؛ ويژگي‌هاي سازمان رسمي؛ سازمان غيررسمي؛ ويژگي‌هاي سازمان غيررسمي؛

دلايل بوجودآمدن سازمان غيررسمي؛ تأثير سازمان غيررسمي بر سازمان رسمي؛ عملكردهاي منفي سازمان‌هاي غيررسمي؛واكنش مديريت نسبت به سازمان غيررسمي؛

رابطه حيطه نظارت با درجه عدم تمركز؛ سازمان بايد بلند باشد يا مسطح؟؛ عوامل تعيين‌كننده حيطه نظارت؛تفويض اختيار؛ اصول تفويض اختيار؛ روش‌هاي چهار مرحله‌اي تفويض اختيار؛ محاسن تفويض اختيار؛ موانع تفويض اختيار؛ تمركز و عدم تمركز اختيار ؛مزاياي تمركز مزاياي عدم تمركز؛ صف و ستاد؛ واحد صف؛ واحد ستاد؛ انواع ستاد؛بهبود روابط صف و ستاد

فصل چهارم: رهبري ـ انگيزش ـ ارتباط

رهبري؛سبك‌هاي رهبري؛ نقش و وظيفه رهبري؛ نظريه‌هاي رهبري؛ انگيزش؛نخستين نظريه‌هاي انگيزش؛ تعريف ارتباطات؛ فرآيند ارتباط؛انواع كانال‌هاي ارتباطات؛ موانع ارتباطات؛ نمادهاي ارتباط؛ سطوح ارتباطات در سازمان؛ موضوع ارتباط؛ ساختار ارتباطي

فصل پنجم: نظارت (كنترل)

نظارت (كنترل)؛ اهميت نظارت؛ چه چيزي بايد كنترل شود؛ فرآيند نظارت؛ براي انجام اقدامات اصلاحي چه بايد كرد؟؛ اقسام كنترل؛ انواع نظارت؛ خصوصيات سيستم كنترل مؤثر

فصل ششم: نظريه‌هاي مديريت

سير تكاملي مديريت؛ ظهور مديريت؛ نظريات سازماني در مديريت؛ مديريت كلاسيك ـ نظريات اقتصادي؛ مديريت علمي؛ مديريت كلاسيك جديد؛ نظريه‌ي تصميم؛ تئوري نئوكلاسيك؛ نهضت روابط انساني؛ عناصر تئوري نئوكلاسيك؛ مديريت مبتني بر روابط انساني؛پويايي گروهي؛ رهبري؛ نظريه نوين؛ تحليل سيستمي سازمان؛ روند پيشرفت نظريه نوين؛ نظريات اجتماعي فني؛ نظريه سيستم‌ها؛ نظريه‌ي اقتضاء؛ويژگي‌هاي نظريه‌ي نوين

«مديريت» به‌عنوان يك‌رشته علمي، تخصصي و دانشگاهي از ابتداي قرن بيستم ميلادي پا به عرصه‌ي ظهور گذاشت و تا كنون تحول و تكامل درخور توجه يافت. اما پيدايش موضوع «اداره كردن و مديريت» مربوط به عصر حاضر نيست، بلكه بشر از ابتدا متوجه اين نكته بود كه با توجه به كمبود منابع انساني و مادي براي رسيدن به هدف‌نياز به‌تأمين منابع و هدايت افراد به سوي آن هدف مي‌باشد.

گرچه اداره كردن و مديريت به فرهنگ و ارزش‌هاي موجود آن جامعه و يا سازمان بستگي دارد، و يك روش خاص، قطعاً نمي‌تواند يك نسخه‌ي قابل تجويز براي جوامع مختلف مطرح باشد. اما مديريت در طول قرون و اعصار با فراز و نشيب و سبك و روش‌هاي متعدد صورت مي‌گرفت.

برخي از پژوهش‌گران، سابقه‌ي «مديريت» را به آغاز پيدايش انسان نسبت مي‌دهند و براين باورند كه «هنر مديريت» با شكل‌گيري نهاد خانوادگي مطرح شده است.

اين پديده، عمري به درازاي تاريخ خلقت دارد. چون از روزي كه بشر، قدم در غارهاي سنگي گذاشت و براي فرار از حوادث آن روزگار، فرار از حملات حيوانات درنده و گوشتخوار، يا رهايي از گرماي تابستان و سرماي زمستان به غارها پناه برد كه تا امروز همچنان وجود دارد. گاهي سازنده و كارآمد و زماني ديگر مخرب و ناسازگار، جرياني كه بي هيچ ترديد تا فردا و فرداهاي بسيار ديگري هم در برابر اقوام و ملت‌هاي بيشمار جهان عرض اندام خواهد كرد.

كتاب حاضر تحت عنوان اصول و مباني مديريت (مديريت عمومي) در شش فصل به شرح ذيل تدوين شده است:

فصل اول تاريخچه مديريت، تعاريفي از مديريت، وظايف مديريت، نقش‌هاي مدير و سطوح مديريت و مهارت‌هاي مديريت.

فصل دوم در دو قسمت كه قسمت اول برنامه‌ريزي كه شامل تعاريف برنامه و برنامه‌ريزي، اهداف و اجزاء برنامه‌ريزي، ابعاد برنامه‌ريزي سازماني، ابزارهاي برنامه‌ريزي و قسمت دوم تصميم‌گيري كه شامل تعاريف تصميم‌گيري، ماهيت تصميم‌گيري و انواع تصميمات، فرآيند تصميم‌گيري.

فصل سوم تعاريف سازمان و سازماندهي، فرآيند سازماندهي، روابط بين فرد و سازمان، ساختار سازماني، سازمان‌هاي رسمي و غيررسمي و ويژگي‌ها و دلايل بوجود آمدن و تأثيري كه هر يك بر ديگري دارند، تمركز و عدم تمركز، تفويض اختيار، صف و ستاد.

فصل چهارم كه در شامل سه بخش هدايت، انگيزش و ارتباطات مي‌باشد. در قسمت اول آن هدايت و رهبري كه خود شامل تعاريف و سبك‌هاي رهبري، نظريه‌هاي رهبري و قسمت دوم آن انگيزه و تعاريف و نظريه‌هاي انگيزه و قسمت سوم ارتباط و ارتباطات، عناصر اصلي ارتباط، كانال‌هاي ارتباطي و موانع ارتباطي، سطوح ارتباطي در سازمان، موضوع ارتباط در سازمان، ساختار ارتباط.

فصل پنجم نظارت و تعاريف آن، اهميت نظارت، نظارت از ديدگاه سني و جديد، فرآيند نظارت، انواع نظارت.

فصل ششم سير تحول مديريت در سه حوزه نظريه‌هاي سازماني، نظريه‌هاي انساني و نظريه‌هاي ادغامي و صاحب‌نظران در هر دسته با شرح كامل.

البته ناگفته نماند، مطالب اين كتاب طوري تنظيم شده كه مي‌تواند مورد استفاه‌ي «مديران»، «دانش‌پژوهان ‌مديريت» و «دانشجويان» عزيز در رشته‌هاي «مديريت ‌دولتي»، «مديريت‌‌بازرگاني»، «مديريت صنعتي»، «حسابداري»، «مديريت آموزشي»، «اقتصاد»، و نظاير آن در تحت عنوان؛ «اصول و مباني مديريت»، «مديريت عمومي»، «اصول و مباني سازمان و مديريت»، «اصول سرپرستي» و «سرپرستي سازمان» و ديگر عناوين مورد استفاده قرار گيرد.

با مقدمه دكتر ناصر ميرسپاسي

كتاب درسي اصول و مباني مديريت كه به همت آقاي مهدي شريعتمداري عضو محترم هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي و مدير اجرائي كارگاه‌هاي مديريت آموزش عالي ويژه رؤساي و معاونان واحدهاي دانشگاه آزاد تأليف گرديده، كتابي است مقدماتي و آغازي در قلمروي دانش مديريت كه سعي شده است در چارچوب سرفصل مصوب درسي با همين عنوان تنظيم و در اختيار دانشجويان گرامي رشته‌هاي مديريت از جمله مديريت دولتي، بازرگاني، صنعتي، مديريت آموزشي و حسابداري، اقتصاد و... قرار گيرد. اين كتاب در عين حال كه يك كتاب مقدماتي و عمدتاً براي سطوح كارداني و كارشناسي مي‌تواند ارائه گردد مطالعه آن براي جواناني كه حرفه مديريت را آغاز كرده‌اند نيز مي‌تواند مفيد باشد.

ذكر اين نكته را در مقدمه حاضر لازم مي‌دانم كه اغلب مديران هنوز به دانش مديريت آنگونه كه بايد اعتقاد پيدا نكرده‌اند و شايد باور ندارند كه مديريت يك رشته علمي و حرفه‌اي دانش‌ محور شده است و ديگر اعمال مديريت صرفاً‌ با استفاده از عقل سليم و تجربه محض كافي نخواهد بود.

اميد است دانشجوياني كه اين كتاب و كتاب‌هاي مشابه مقدماتي مديريت آشنا مي‌شوند به‌طور جدي و با باور كامل آنرا بكار بندند تا انشاءالله آثار آن به تدريج در توسعه همه جانبه و پايدار كشور هرچه پررنگ‌تر ظاهر شود.

تأليف اين كتاب از آنجا براي من خوشحال كننده است كه مدرسي جوان همچون آقاي مهدي شريعتمداري به اين مهم نموده است كه مسلماً در آينده از اساتيد توانمند و مؤلف با تجربه اين رشته در كشور خواهد شد.

اميد است مطالعه‌كنندگان گرامي اين كتاب در يادگيري و بكار بستن مطالب كتاب و آقاي مهدي شريعتمداري در توسعه توانايي‌هاي علمي خود در رشته مديريت موفق‌تر و پيروزتر باشند.

دكتر ناصر ميرسپاسي

رئيس دانشكده مديريت و اقتصاد

30000ريال